Ορισμένα αραβικά κράτη και μουσουλμανικές χώρες εξέφρασαν θετική ή υποστηριχτική στάση στο σχέδιο, θεωρώντας ότι μπορεί να είναι μια βάση διαλόγου — όμως…..
Η Λωρίδα της Γάζας, περιοχή με πυκνή κατοίκηση και πολύπλοκα πολιτικά-στρατιωτικά προβλήματα, έχει βρεθεί στο επίκεντρο επανειλημμένων συγκρούσεων ανάμεσα στο κράτος του Ισραήλ και στο κίνημα Χαμάς. Από το 2007, η Χαμάς έχει de facto τον έλεγχο της Γάζας μετά τη νίκη της στις εκλογές και την υποχώρηση της Παλαιστινιακής Αρχής (ΠΑ) από την άμεση διοίκηση, με επανειλημμένες πολεμικές ρήξεις με το Ισραήλ (2008-09, 2012, 2014, 2021, 2023–…).
Η επιδείνωση της κατάστασης μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 από τη Χαμάς προς το Ισραήλ πυροδότησε μια μεγάλη στρατιωτική εκστρατεία στην Γάζα από τις ισραηλινές δυνάμεις, με βαριές απώλειες και υποδομές καταστραμμένες.
Σε αυτό το πλαίσιο, τον Σεπτέμβριο του 2025 ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε ένα νέο ειρηνευτικό σχέδιο με 20 σημεία για την Γάζα, με στόχο τη διακοπή των εχθροπραξιών, την επανένταξη της περιοχής και πολιτικές ρυθμίσεις.
Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτό το σχέδιο διαφοροποιείται από παλαιότερες προσεγγίσεις του Τραμπ, όπως η πρόταση του Φεβρουαρίου 2025, όπου είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα «αναλάβουν» τη Γάζα και θα επαναπροσανατολίσουν τους κατοίκους της σε άλλες περιοχές — μια πρόταση που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και κατηγορίες περί εκδίωξης ή εθνοκάθαρσης.
Στοιχεία του σχεδίου 20 σημείων
Ο πυρήνας του σχεδίου έχει ως εξής (ενδεικτικά τα βασικά σημεία) :
- Άμεση κατάπαυση του πυρός, υπό τον όρο ότι οι πλευρές θα αποδεχθούν τους όρους.
- Επιστροφή όλων των ομήρων (ζωντανών και νεκρών) εντός 72 ωρών από τη δημόσια αποδοχή της συμφωνίας από το Ισραήλ.
- Απαλλαγή / αμνηστία για μέλη της Χαμάς που παραδώσουν τα όπλα και δεσμευθούν για ειρήνη, με δυνατότητα ασφαλούς μετάβασης για όσους επιθυμούν να φύγουν.
- Καθορισμένη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα, αλλά όχι άμεση και πλήρης αποχώρηση — οι δυνάμεις θα αποσυρθούν σε γραμμή που θα έχει συμφωνηθεί, ενώ οι μάχες θα ανασταλούν.
- Κατάργηση του ρόλου της Χαμάς στη διοίκηση της Γάζας — δεν επιτρέπεται να συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα σε πολιτική διακυβέρνηση.
- Δημιουργία προσωρινής τεχνοκρατικής διοίκησης στην Γάζα, με Παλαιστινίους ειδικούς και διεθνή εποπτεία, υπό ένα “Board of Peace” (Συμβούλιο Ειρήνης) με επικεφαλής τον Τραμπ, και πιθανή συμμετοχή πρώην Πρωθυπουργού της Μεγάλης Βρετανίας Tony Blair.
- Αναπτυξιακό σχέδιο για τη Γάζα (“Trump economic development plan”), δημιουργία ειδικής οικονομικής ζώνης, υποδομές, προσέλκυση επενδύσεων.
- Απαγόρευση της ανακατασκευής στρατιωτικών υποδομών της Χαμάς (τούνελ, όπλα) και πλήρης αποστρατιωτικοποίηση υπό διεθνείς επιτηρήσεις.
- Ρόλος διεθνούς σταθεροποιητικής δύναμης (ISF — International Stabilization Force), με συμμετοχή αραβικών και ευρωπαϊκών κρατών, για να διασφαλίζει ασφάλεια, να βοηθά την εκπαιδευμένη παλαιστινιακή αστυνομία, και να εποπτεύει τη μετάβαση.
- Η αναφορά σε πιθανή μελλοντική παλαιστινιακή κρατική λύση γίνεται υπό όρους, μετά την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου και μεταρρυθμίσεις στην Παλαιστινιακή Αρχή.
Ορισμένα ακόμη σημεία αφορούν λεπτομέρειες διαδικασιών, οικονομική ζώνη προνομίων, δικαιώματα των κατοίκων να παραμείνουν ή να φύγουν, και διασφαλίσεις έναντι επανόπλισης.
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι το σχέδιο αποκλείει τη Χαμάς από τη διακυβέρνηση της Γάζας, αλλά επιτρέπει αμνηστία για όσους παραδοθούν ή συνεργαστούν, καθώς και δυνατότητα αποχώρησης για όσους δεν θέλουν να παραμείνουν.
Επιπλέον, το σχέδιο δεν προβλέπει άμεση αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους ως αναπόσπαστο μέρος — η κατεύθυνση προς μία τέτοια λύση συνδέεται με όρους και μεταρρυθμίσεις.
Συμμετοχές και αντιδράσεις
Ισραήλ
- Ο Πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu αποδέχθηκε δημόσια το σχέδιο, αλλά με σημαντικούς όρους και παρεμβάσεις: υπογράμμισε ότι η απόσυρση του Ισραηλινού στρατού δεν θα είναι πλήρης σε πρώτο στάδιο, ότι η χώρα “θα παραμείνει” (IDF) σε μεγάλο μέρος του εδάφους, και ότι δεν συμφώνησε σε παλαιστινιακό κράτος στο πλαίσιο του σχεδίου.
- Επίσης, συμφώνησε κυρίως υπό πίεση – η αποδοχή του σχεδίου παρουσιάζεται ως διπλωματικό μέσο άμβλυνσης της διεθνούς κριτικής για τις συνέπειες του πολέμου.
- Ωστόσο, πολλοί πιο σκληροί εταίροι στην κυβέρνησή του πιθανώς αντιδρούν ή δεν θα δεχθούν πλήρη περιορισμό των στρατιωτικών δράσεων.
Χαμάς και παλαιστινιακές οργανώσεις
- Η Χαμάς δεν έχει δεχθεί το σχέδιο — δηλώνει ότι θα το “μελετήσει”, ότι είναι μεροληπτικό υπέρ του Ισραήλ, και ότι πολλοί όροι είναι απαράδεκτοι (όπως η πλήρης αποχώρησή της από τη διακυβέρνηση και η παράδοση όπλων).
- Άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις (π.χ. πιο μετριοπαθείς ομάδες, οργανώσεις της Παλαιστινιακής Αρχής) καλωσόρισαν κάποιες πτυχές όπως η κατάπαυση του πυρός και η απελευθέρωση ομήρων, αλλά με επιφυλάξεις για όρους που θεωρούν ότι υπονομεύουν τα δικαιώματα των Παλαιστινίων.
Αραβικά και άλλα κράτη / διεθνείς παράγοντες
- Η Παλαιστινιακή Αρχή (ΠΑ) εξέφρασε ότι στηρίζει την προσπάθεια για ειρήνη και συνεργάζεται με τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς εταίρους για το σχέδιο, με έμφαση στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και στην απελευθέρωση ομήρων.
- Ορισμένα αραβικά κράτη και μουσουλμανικές χώρες εξέφρασαν θετική ή υποστηριχτική στάση στο σχέδιο, θεωρώντας ότι μπορεί να είναι μια βάση διαλόγου — όμως υπήρξαν και επιφυλακτικότητες, ειδικά ως προς την ανάμειξη των ΗΠΑ, τη φύση της τεχνοκρατικής διοίκησης, και τους όρους που τίθενται υπέρ του Ισραήλ.
- Από διεθνείς οργανισμούς και δυνάμεις (π.χ. Ηνωμένα Έθνη, ΕΕ) υπάρχουν ανακοινώσεις πρόθυμης συνδρομής σε βοήθεια, εποπτεία και χρηματοδότηση, αλλά επίσης και επιφυλάξεις για το κατά πόσο το σχέδιο είναι δίκαιο, βιώσιμο και σύμφωνο με το διεθνές δίκαιο.
- Ορισμένες χώρες επέκριναν το σχέδιο ως μεροληπτικό υπέρ του Ισραήλ ή ως επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της περιοχής.
Προκλήσεις και δυνατότητες εφαρμογής
Το σχέδιο παραμένει εξαιρετικά φιλόδοξο και βρίσκεται αντιμέτωπο με πολλαπλά εμπόδια, που θέτουν υπό αμφισβήτηση το κατά πόσο μπορεί να υλοποιηθεί στην πράξη.
Κρίσιμα εμπόδια
- Συμφωνία της Χαμάς
Όπου και αν συμφωνήσει το Ισραήλ και άλλοι, χωρίς την αποδοχή της Χαμάς — που ελέγχει σημαντικό έδαφος και δύναμη — το σχέδιο δεν μπορεί να επιβληθεί εύκολα. Η Χαμάς θεωρεί ότι οι όροι είναι υποτακτικοί και πολύ επαχθείς. - Ασφάλεια και εμπιστοσύνη
Η αποστρατιωτικοποίηση και η καταστροφή στρατιωτικών υποδομών υπό διεθνή επίβλεψη απαιτεί υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης, διαχωρισμό των ένοπλων ομάδων, και μηχανισμούς επαλήθευσης που δύσκολα θα γίνουν αποδεκτοί από όλους. - Στρατιωτική παρουσία Ισραήλ
Η πρόθεση του Ισραήλ να παραμείνει στρατιωτικά σε μεγάλο μέρος ή να επιτηρεί ασφάλεια καθιστά δύσκολη την πραγματική αυτοδιοίκηση της Γάζας χωρίς ντε φάκτο ελεγχόμενο χώρο από το Ισραήλ. - Διοίκηση / Κυριαρχία
Η αντικατάσταση της Χαμάς με τεχνοκρατική διοίκηση υπό διεθνή εποπτεία μπορεί να θεωρηθεί ως έλλειψη λαϊκής νομιμοποίησης, και μπορεί να δημιουργήσει αντιδράσεις εντός της παλαιστινιακής κοινωνίας. - Οικονομικά / Ανάπτυξη / Υποδομές
Η ανοικοδόμηση της Γάζας μετά τις εκτεταμένες καταστροφές απαιτεί τεράστια χρηματοδότηση, σταθερή ροή επενδύσεων, και περιφερειακή υποστήριξη — και ο κίνδυνος ανακύκλωσης καταστροφών παραμένει υψηλός σε περίπτωση αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών. - Διεθνής και περιφερειακή πίεση / αντιδράσεις
Οι αντιδράσεις από κράτη που θεωρούν ότι το σχέδιο υπονομεύει τα δικαιώματα των Παλαιστινίων, ή ότι είναι μονομερές υπέρ του Ισραήλ, μπορούν να ασκήσουν διπλωματικές αντιστάσεις. - Διατήρηση της ειρήνης μετά την εφαρμογή
Ακόμα και αν επιτευχθεί μια συμφωνία, η διατήρηση της ειρήνης, ο έλεγχος ριζοσπαστικών ομάδων, η πρόληψη επανόπλισης και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης θα είναι καθοριστικά και εύθραυστα ζητήματα.
Πιθανότητες εφαρμογής
Παρά τις δυσκολίες, το σχέδιο μπορεί να έχει κάποιες πιθανότητες ως βάση διαπραγμάτευσης ή ως πλαίσιο για μερική εφαρμογή:
- Στάδιο ως “γέφυρα”: Το σχέδιο μπορεί να λειτουργήσει ως προσωρινό πλαίσιο για να επιτευχθεί μία πρώτη φάση κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγής ομήρων, χωρίς να εφαρμοστούν στο πρώτο στάδιο όλοι οι όροι.
- Διεθνής υποστήριξη: Αν υπάρξει ισχυρή υποστήριξη από ΗΠΑ, ΟΗΕ, ΕΕ και αραβικά κράτη για χρηματοδότηση, εποπτεία και εμπλοκή σε σταθεροποιητικές δυνάμεις, η πιθανότητα να γίνει κάποια πρόοδος αυξάνεται.
- Μεταρρυθμίσεις της Παλαιστινιακής Αρχής: Αν η ΠΑ καταφέρει να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις, να δείξει ότι μπορεί να διοικήσει πιο αποτελεσματικά και να αποφεύγει διαφθορά / καταχρήσεις, τότε μπορεί να κερδίσει μεγαλύτερη νομιμοποίηση στο μάτι των διεθνών δυνάμεων και των Παλαιστινίων.
- Σταδιακή εφαρμογή: Αν το σχέδιο εφαρμοστεί σταδιακά με εμπιστοσύνη που χτίζεται βήμα προς βήμα, και όχι ως all-or-nothing, μπορεί να επιτύχει πιο πρακτικά αποτελέσματα.
Ωστόσο, οι πιθανότητες να υλοποιηθεί στο σύνολό του — με όλους τους όρους όπως διατυπώθηκαν — είναι περιορισμένες, λόγω των πολλαπλών αντιστάσεων, της έλλειψης εμπιστοσύνης και των συμφερόντων όλων των εμπλεκομένων.
