Αν ζούσε σήμερα ο Τσε Γκεβάρα, δύσκολα θα χωρούσε σε ένα μπλουζάκι. Ο μύθος του ίσως θα συνέχιζε να εμπνέει —όπως κάνει εδώ και δεκαετίες— αλλά ο ίδιος πιθανότατα θα αισθανόταν άβολα με τη μετατροπή της επανάστασης σε lifestyle. Θα τον ενοχλούσε η ιδέα ότι το πρόσωπό του έγινε brand, την ώρα που οι ανισότητες όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά άλλαξαν απλώς μορφή.
Στον κόσμο της ψηφιακής εποχής, ο Τσε δεν θα κρατούσε απαραίτητα όπλο. Ίσως να κρατούσε μικρόφωνο, πληκτρολόγιο ή κάμερα. Θα μιλούσε για την εκμετάλλευση των εργαζομένων στις πλατφόρμες, για τον νέο αποικισμό μέσω χρέους και δεδομένων, για τις πολυεθνικές που αντικατέστησαν τις αυτοκρατορίες. Θα έβλεπε την κλιματική κρίση όχι ως «οικολογικό ζήτημα», αλλά ως ταξικό πόλεμο: αυτοί που ευθύνονται λιγότερο, πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα.
Θα συγκρουόταν, σίγουρα, με τον κυνισμό της εποχής. Με την ιδέα ότι «τίποτα δεν αλλάζει» και ότι η πολιτική είναι απλώς θέαμα. Ο Τσε πίστευε στη ριζική αλλαγή και στην προσωπική ευθύνη· στο να ζεις όπως μιλάς. Αυτό σήμερα θα τον έφερνε απέναντι όχι μόνο στα συστήματα εξουσίας, αλλά και στην άνεση της ουδετερότητας.
Δεν είναι βέβαιο ότι θα ήταν συμπαθής. Δεν ήταν ούτε τότε. Οι απόψεις του θα προκαλούσαν αντιδράσεις, ακυρώσεις, επιθέσεις. Όμως ίσως αυτό να είναι και το πιο επίκαιρο στοιχείο του: ότι δεν προσπάθησε ποτέ να γίνει αποδεκτός. Προσπάθησε να είναι συνεπής.
Αν ζούσε σήμερα ο Τσε Γκεβάρα, πιθανόν να μας ανάγκαζε να κάνουμε το πιο δύσκολο ερώτημα: όχι «τι πιστεύεις;», αλλά «τι κάνεις γι’ αυτό;». Και αυτό το ερώτημα παραμένει, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, τρομακτικά ζωντανό.
