Γράφει ο Κώστας Πορτοκάλης
Η συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν μία ακόμη εσωκομματική διαδικασία. Αποτέλεσε ουσιαστικά ένα άτυπο δημοψήφισμα για το μέλλον του κόμματος απέναντι στη νέα πολιτική πραγματικότητα που δημιουργεί η ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ. από τον Αλέξη Τσίπρα.
Η εισήγηση του προέδρου Σωκράτη Φάμελλου εγκρίθηκε με σαφή πλειοψηφία, χωρίς καν να απαιτηθεί ονομαστική ψηφοφορία, γεγονός που κατέδειξε ότι η ηγετική γραμμή διαθέτει ισχυρή στήριξη στα κομματικά όργανα. Ο Φάμελλος υποστήριξε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί και δεν πρέπει να κινηθεί ανταγωνιστικά απέναντι στο εγχείρημα του Τσίπρα, χαρακτηρίζοντας την ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ. ως σημαντικό πολιτικό γεγονός για τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Η ουσία της απόφασης είναι ακόμη πιο σημαντική από τη διατύπωσή της: η ηγεσία εγκαταλείπει, τουλάχιστον πολιτικά, τη λογική της αυτόνομης εκλογικής καθόδου ως πρώτης επιλογής και επενδύει σε μια στρατηγική συμπόρευσης ή συνεννόησης με τις δυνάμεις που συσπειρώνονται γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό.
Η μεγάλη ρήξη: Πολάκης και Παππάς απέναντι στη γραμμή Φάμελλου
Η έγκριση της εισήγησης δεν σημαίνει ότι έκλεισε η συζήτηση. Αντίθετα, αποκάλυψε το βάθος των εσωτερικών αντιθέσεων.
Ο Παύλος Πολάκης εμφανίστηκε ως ο πιο σκληρός επικριτής της νέας στρατηγικής. Σύμφωνα με πληροφορίες από τη συνεδρίαση, υποστήριξε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να προετοιμαστεί για αυτόνομη εκλογική μάχη και να μην οδηγηθεί σε μια διαδικασία πολιτικής αυτοαναστολής αναμένοντας τις κινήσεις του Τσίπρα.
Παρόμοια ήταν και η στάση του Νίκου Παππά, ο οποίος φέρεται να εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο ο ΣΥΡΙΖΑ να μετατραπεί σε δευτερεύοντα παράγοντα ενός νέου πολιτικού σχηματισμού. Οι παρεμβάσεις του αποκάλυψαν ότι σημαντικό τμήμα του κομματικού μηχανισμού φοβάται πως η σημερινή πορεία οδηγεί σε σταδιακή απορρόφηση του κόμματος από το νέο εγχείρημα του Τσίπρα.
Στην πραγματικότητα, πίσω από τη διαφωνία για την εκλογική τακτική κρύβεται μια βαθύτερη σύγκρουση:
- Η πλευρά Φάμελλου θεωρεί ότι η κοινωνική και εκλογική συρρίκνωση του ΣΥΡΙΖΑ καθιστά αναγκαία μια ευρύτερη ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς.
- Η πλευρά Πολάκη και Παππά πιστεύει ότι η διάσωση του κόμματος περνά μέσα από την πολιτική αυτονομία και την οργανωτική ανασυγκρότηση.
Πρόκειται για δύο διαφορετικές αντιλήψεις όχι μόνο για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και για το μέλλον της ελληνικής Αριστεράς.
Ο παράγοντας Τσίπρας και η «σκιά» πάνω από την Κουμουνδούρου
Η συζήτηση στην Πολιτική Γραμματεία επιβεβαίωσε κάτι που εδώ και μήνες φαινόταν πιθανό: ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να καθορίζει τις εξελίξεις στον χώρο, ακόμη και εκτός ΣΥΡΙΖΑ.
Η ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ. έχει ήδη προκαλέσει αναδιάταξη δυνάμεων στο προοδευτικό στρατόπεδο και δημιουργεί νέα δεδομένα για όλα τα κόμματα του χώρου. Ο Φάμελλος ουσιαστικά αναγνώρισε ότι ο Τσίπρας αποτελεί κεντρικό παράγοντα της επόμενης μέρας και ότι οποιαδήποτε στρατηγική σύγκρουσης μαζί του θα ήταν πολιτικά αδιέξοδη.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή ενέχει και κινδύνους.
Στελέχη που διαφωνούν με την ηγεσία εκτιμούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να εμφανιστεί ως κόμμα χωρίς αυτόνομο σχέδιο, περιμένοντας τις πρωτοβουλίες ενός εξωκομματικού πλέον παράγοντα. Αυτή η εικόνα, υποστηρίζουν, μπορεί να ενισχύσει τη φυγή ψηφοφόρων και στελεχών.
Τα τρία βασικά σενάρια για την επόμενη ημέρα
Σενάριο 1: Στρατηγική σύγκλιση με την ΕΛ.Α.Σ.
Αυτό είναι το σενάριο που προωθεί η ηγεσία.
Ο ΣΥΡΙΖΑ συμμετέχει σε ένα ευρύτερο ενωτικό σχήμα με επίκεντρο τον Αλέξη Τσίπρα, διατηρώντας όμως θεσμική παρουσία και οργανωτική αυτοτέλεια.
Πλεονέκτημα:
- Δημιουργείται ένας ισχυρός πόλος απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ.
Κίνδυνος:
- Ο ΣΥΡΙΖΑ χάνει σταδιακά τη διακριτή πολιτική του ταυτότητα.
Σενάριο 2: Αυτόνομη κάθοδος και εσωτερική ανασυγκρότηση
Αποτελεί τη βασική επιδίωξη της ομάδας Πολάκη – Παππά.
Σε αυτή την εκδοχή, το κόμμα κατεβαίνει μόνο του στις εκλογές, επιχειρώντας να αποδείξει ότι εξακολουθεί να διαθέτει κοινωνικές και οργανωτικές ρίζες.
Πλεονέκτημα:
- Διασώζεται η πολιτική αυτονομία.
Κίνδυνος:
- Η εκλογική πίεση από την ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση.
Σενάριο 3: Νέα εσωκομματική κρίση
Εάν η σύγκρουση κλιμακωθεί, δεν μπορεί να αποκλειστεί ένα νέο κύμα αποχωρήσεων ή η δημιουργία οργανωμένων εσωκομματικών μπλοκ.
Η ιστορία του ΣΥΡΙΖΑ τα τελευταία χρόνια έχει δείξει ότι οι στρατηγικές διαφωνίες συχνά μετατρέπονται σε οργανωτικές ρήξεις. Μια τέτοια εξέλιξη θα αποδυνάμωνε περαιτέρω το κόμμα σε μια περίοδο που ήδη αντιμετωπίζει έντονη πολιτική πίεση.
Η επικράτηση της εισήγησης Φάμελλου δεν συνιστά το τέλος της κρίσης αλλά την έναρξη μιας νέας φάσης. Για πρώτη φορά μετά την αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία, ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να απαντήσει σε ένα υπαρξιακό ερώτημα: θα αποτελέσει τον πυρήνα μιας νέας προοδευτικής παράταξης ή θα ενσωματωθεί σε ένα ευρύτερο σχήμα με επίκεντρο τον πρώην πρωθυπουργό;
Η σφοδρή αντίδραση Πολάκη και Παππά δείχνει ότι η απάντηση δεν είναι καθόλου αυτονόητη. Και όσο πλησιάζουν οι εκλογές, η μάχη για την ψυχή, την ταυτότητα και την πολιτική επιβίωση του ΣΥΡΙΖΑ αναμένεται να γίνει ακόμη πιο σκληρή.
