Η συνέντευξη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην εκπομπή Europe Today του τηλεοπτικού δικτύου Euronews αποτυπώνει με καθαρότητα ένα κρίσιμο συμπέρασμα: η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια περίοδο όπου δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένες ούτε τις συμμαχίες της ούτε την εσωτερική της συνοχή.
Πίσω από τις μαραθώνιες Συνόδους Κορυφής και την εμφανή κόπωση των ηγετών, αναδύεται μια Ευρώπη που προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της σε έναν κόσμο αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας. Ο Πρωθυπουργός περιγράφει μια Ένωση που, παρά τις εντάσεις, δείχνει «αίσθηση σκοπού» – μια φράση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν οι διατλαντικές σχέσεις γίνονται πιο αβέβαιες από ποτέ.
Η παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ λειτουργεί ως ο «ελέφαντας στο δωμάτιο», όχι μόνο λόγω των δηλώσεών του για τη Γροιλανδία, αλλά κυρίως επειδή υπενθυμίζει ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ένας προβλέψιμος εταίρος. Η θετική αποτίμηση της αποκλιμάκωσης από τον Αμερικανό Πρόεδρο συνυπάρχει με μια βαθύτερη ανησυχία: η Ευρώπη πρέπει να μάθει να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της χωρίς αυταπάτες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στις «εξαιρέσεις» της ευρωπαϊκής ενότητας. Η Ουγγαρία εμφανίζεται, για ακόμη μία φορά, ως σταθερός παράγοντας απόκλισης, ενώ η κριτική του Σλοβάκου Πρωθυπουργού υπογραμμίζει ότι η αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής ηγεσίας δεν προέρχεται πλέον μόνο από τα άκρα. Κι όμως, ο Μητσοτάκης επιλέγει έναν τόνο θεσμικής ψυχραιμίας: σεβασμός, ειλικρίνεια και διάλογος χωρίς συμβούλους, χωρίς κινητά, χωρίς επικοινωνιακά φίλτρα. Μια Ευρώπη που συζητά «κλειστά», αλλά οφείλει να αποφασίζει ανοιχτά.
Στο ζήτημα της Γάζας, η ελληνική στάση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον ρεαλισμό και τις αρχές. Η παραδοχή ότι χωρίς την εμπλοκή των ΗΠΑ δεν θα υπήρχε εκεχειρία συνδυάζεται με μια σαφή απόσταση από πρωτοβουλίες που υπερβαίνουν το διεθνές δίκαιο. Η πρόθεση της Ελλάδας να διαδραματίσει ρόλο συναίνεσης, υπό ευρωπαϊκή ομπρέλα και με περιορισμένο χρονικό ορίζοντα, αναδεικνύει μια εξωτερική πολιτική που επιδιώκει επιρροή χωρίς άκριτη ευθυγράμμιση.
Αντίστοιχα, στο πεδίο του εμπορίου, η υπεράσπιση των μεγάλων διεθνών συμφωνιών –όπως η Mercosur– αποκαλύπτει μια σταθερή στρατηγική επιλογή: η Ελλάδα, ως μεσαίου μεγέθους ανοιχτή οικονομία και ναυτιλιακή δύναμη, δεν έχει την πολυτέλεια του προστατευτισμού. Σε έναν κόσμο κατακερματισμένο, η εμπορική δικτύωση και η προσήλωση σε μια τάξη βασισμένη σε κανόνες αποτελούν όχι ιδεολογική εμμονή, αλλά όρο επιβίωσης.
Τελικά, η συνέντευξη δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Προσφέρει όμως κάτι ίσως πιο πολύτιμο: μια ειλικρινή αποτύπωση των ορίων και των δυνατοτήτων της Ευρώπης σήμερα. Μιας Ευρώπης που καταλαβαίνει ότι «είμαστε μόνοι μας», αλλά ταυτόχρονα αναζητά τρόπους να μετατρέψει αυτή τη συνειδητοποίηση σε στρατηγική αυτονομία – όχι ως σύνθημα, αλλά ως αναγκαιότητα.
