Γράφει ο Κώστας Πορτοκάλης
Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο και η Τοπική Αυτοδιοίκηση διεκδικεί ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των αλλαγών. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), μέσα από ειδική ημερίδα αλλά και διαδοχικές παρεμβάσεις, επιχειρεί να ανοίξει έναν ευρύτερο δημόσιο διάλογο για το μέλλον της αυτοδιοίκησης, ζητώντας ουσιαστικές θεσμικές τομές και όχι περιορισμένες διορθώσεις.
Στο επίκεντρο των διεκδικήσεων της ΚΕΔΕ βρίσκονται η ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των δήμων, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και αυτοδιοίκησης, αλλά και η συνταγματική κατοχύρωση της μεταφοράς πόρων κάθε φορά που μεταφέρονται νέες ευθύνες στους ΟΤΑ. Πρόκειται για πάγια αιτήματα του αυτοδιοικητικού χώρου, τα οποία αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο όπου οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν κρίσιμα ζητήματα καθημερινότητας, κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής προστασίας με περιορισμένα μέσα.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΚΕΔΕ διοργανώνει ειδική εκδήλωση – ημερίδα με θέμα τη συνταγματική αναθεώρηση και τον ρόλο της Αυτοδιοίκησης, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 26 Μαΐου 2026, στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, στο Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ». Στην εκδήλωση αναμένεται να συμμετάσχουν κορυφαίοι συνταγματολόγοι, εκπρόσωποι της κυβέρνησης και στελέχη της αυτοδιοίκησης, σε μια συζήτηση που φιλοδοξεί να αναδείξει τις θεσμικές αλλαγές που απαιτούνται για ένα πιο αποκεντρωμένο και αποτελεσματικό κράτος.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν μπορεί να αποτελεί υπόθεση «κλειστών πολιτικών γραφείων», αλλά οφείλει να περιλαμβάνει θεσμικούς φορείς και την κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση ζητά τη συγκρότηση ευρύτερης επιτροπής διαβούλευσης, με συμμετοχή της αυτοδιοίκησης, επιστημόνων και κοινωνικών φορέων.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος, τα οποία καθορίζουν τη λειτουργία της διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η ΚΕΔΕ προτείνει αλλαγές που θα περιορίζουν την πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων, θα ενισχύουν την αποκέντρωση και θα επιτρέπουν στους δήμους να συμμετέχουν πιο ενεργά στον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών και επενδύσεων.
Πίσω από τη θεσμική συζήτηση, ωστόσο, αναδεικνύεται και μια βαθύτερη πολιτική διάσταση: το μοντέλο διακυβέρνησης της χώρας. Οι δήμοι υποστηρίζουν ότι η υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο κεντρικό κράτος έχει οδηγήσει σε καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και αδυναμία άμεσης ανταπόκρισης στις ανάγκες των πολιτών. Η συνταγματική αναθεώρηση θεωρείται από πολλούς αυτοδιοικητικούς παράγοντες ως ευκαιρία επανακαθορισμού των σχέσεων κράτους και περιφέρειας, με στόχο ένα πιο αποκεντρωμένο και αποτελεσματικό διοικητικό μοντέλο.
Η πρωτοβουλία της ΚΕΔΕ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο αυξανόμενων προκλήσεων για τους δήμους — από την κλιματική κρίση και τις φυσικές καταστροφές μέχρι τη στεγαστική πίεση και τη διαχείριση κοινωνικών ανισοτήτων. Στελέχη της αυτοδιοίκησης υποστηρίζουν ότι χωρίς θεσμική και οικονομική ενδυνάμωση των τοπικών αρχών, η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων θα παραμένει αποσπασματική.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ενταθεί ο διάλογος, καθώς η κυβέρνηση προωθεί τη διαδικασία αναθεώρησης και οι αυτοδιοικητικοί φορείς προετοιμάζουν τις τελικές τους προτάσεις. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η επικείμενη αναθεώρηση θα οδηγήσει σε μια πραγματική μεταρρύθμιση αποκέντρωσης ή αν θα περιοριστεί σε συμβολικές αλλαγές χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο στην καθημερινή λειτουργία των δήμων και των περιφερειών.
