Συμφωνία-ορόσημο Ευρωπαϊκή Ένωση–Ινδία: γιατί μετράει για την Ευρώπη και τι σημαίνει για την Ελλάδα στους δύσκολους καιρούς
Σε μια εποχή όπου οι δασμοί, οι αλυσίδες εφοδιασμού, τα κρίσιμα υλικά και η τεχνολογία έχουν γίνει «όπλα» ισχύος, η νέα συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Ινδίας δεν είναι απλώς ένα εμπορικό κείμενο. Είναι μια στρατηγική επιλογή: να «κλειδώσει» μια μεγάλη εταιρική σχέση ανάμεσα σε δύο δημοκρατικές οικονομίες-ηπείρους και να μειωθεί η ευαλωτότητα της Ευρώπης σε γεωοικονομικούς εκβιασμούς και εξαρτήσεις.
Τι προβλέπει η συμφωνία (με απλά λόγια)
Στον πυρήνα της υπάρχει μεγάλη μείωση δασμών και εμποδίων:
- Η Ινδία μειώνει/καταργεί δασμούς στο 96,6% των εξαγωγών αγαθών της ΕΕ προς την Ινδία, ενώ
- η ΕΕ απελευθερώνει το 99,5% των δασμολογικών γραμμών για εισαγωγές από την Ινδία σε ορίζοντα επταετίας.
Για την ευρωπαϊκή πλευρά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά εξοικονόμηση έως ~€4 δισ. ετησίως από δασμούς (λιγότερο «κρυφό κόστος» στο εμπόριο), ενώ υπάρχει και προσδοκία σημαντικής αύξησης των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς την Ινδία στα επόμενα χρόνια.
Επιπλέον, η συμφωνία δεν σταματά στα αγαθά: ανοίγει κεφάλαια για υπηρεσίες και διευκολύνσεις για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ώστε να μπορούν να αξιοποιήσουν πρακτικά τους νέους κανόνες.
Γιατί είναι τόσο σημαντική για την ΕΕ τώρα
1) Διαφοροποίηση ρίσκου και «στρατηγική αυτονομία» στην πράξη.
Η Ευρώπη πιέζεται να μην εξαρτάται υπερβολικά από έναν ή δύο κόμβους παραγωγής/αγορές. Η Ινδία προσφέρει μια τεράστια, ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά και ταυτόχρονα έναν εταίρο με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να συμφωνεί σε πλαίσια κανόνων και προβλεψιμότητας. Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και λιγότερη έκθεση σε αιφνίδιες κρίσεις.
2) «Περισσότερα από εμπόριο»: πρότυπα, τεχνολογία, επενδύσεις.
Όπως επισημαίνεται και στην ανάλυση του Euronews, το στοίχημα είναι να «αγκυρωθούν» ευρωπαϊκά πρότυπα και εταιρείες στη μεγάλη ινδική επενδυτική δεκαετία (υποδομές, ενέργεια, βιομηχανική αναβάθμιση). Δηλαδή: ποιος θα βάλει τα τεχνικά standards και ποιος θα κερδίσει τα μεγάλα έργα.
3) Οικοδόμηση συμμαχιών σε έναν πιο κατακερματισμένο κόσμο.
Η συμφωνία παρουσιάζεται ως απάντηση στη «γεωοικονομική σύγκρουση»: διασύνδεση με διαπραγματευμένους όρους, όχι αφελής παγκοσμιοποίηση αλλά συνεργασία με ρήτρες και κανόνες. Στο ίδιο πνεύμα αναφέρεται και η συζήτηση στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, όπου ο Μαρκ Κάρνεϊ περιγράφει τη μετάβαση ως «ρήξη» και όχι ομαλή εξέλιξη.
Τι σημαίνει ειδικά για την Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν είναι «παρατηρητής» σε μια τέτοια συμφωνία. Είναι κράτος-μέλος σε μια ενιαία αγορά, άρα ωφελείται (ή πιέζεται) μέσα από τρεις βασικούς διαύλους:
1) Ευκαιρίες για εξαγωγές τροφίμων και ποτών — με προϋποθέσεις.
Το άνοιγμα της ινδικής αγοράς σε ευρωπαϊκά αγροδιατροφικά προϊόντα (π.χ. ελαιόλαδο, κρασί) είναι από τα πιο χειροπιαστά σημεία που περιγράφονται δημόσια. Για ελληνικές επιχειρήσεις, αυτό μπορεί να σημαίνει καλύτερους όρους εισόδου σε μια μεσαία τάξη που μεγαλώνει γρήγορα, αλλά και ανάγκη για σοβαρό “go-to-market”: δίκτυα διανομής, σταθερές ποσότητες, πιστοποιήσεις, branding.
Παράλληλα, έχει σημασία ότι η ΕΕ και η Ινδία συνεχίζουν/συμπληρώνουν το πακέτο με διαπραγματεύσεις για γεωγραφικές ενδείξεις και επενδυτική προστασία — πεδίο κρίσιμο για ελληνικά προϊόντα ταυτότητας.
2) Ναυτιλία και υπηρεσίες: πιθανή ενίσχυση ενός ελληνικού συγκριτικού πλεονεκτήματος.
Η συμφωνία δίνει έμφαση και στη φιλελευθεροποίηση υπηρεσιών, με αναφορές σε τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές και οι θαλάσσιες/ναυτιλιακές υπηρεσίες. Για μια χώρα με κορυφαίο ναυτιλιακό αποτύπωμα, αυτό είναι ένα πεδίο όπου μπορεί να δημιουργηθεί πρόσθετη αξία (νομικές/ασφαλιστικές/ναυλομεσιτικές υπηρεσίες, διαχείριση στόλου, ναυτιλιακή τεχνολογία), εφόσον οι τελικοί κανόνες εφαρμοστούν πράγματι με τρόπο που μειώνει γραφειοκρατία και αβεβαιότητα.
3) Επενδύσεις, ενέργεια, υποδομές: η Ελλάδα ως κόμβος της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας.
Η στρατηγική λογική της συμφωνίας συνδέεται με μεγαλύτερη συνεργασία σε καθαρή ενέργεια, τεχνολογία και εφοδιαστικές αλυσίδες. Για την Ελλάδα, αυτό «κουμπώνει» με τη θέση της ως πύλη της ΕΕ στη ΝΑ Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο: λιμάνια, logistics, διασυνδέσεις, data corridors, αλλά και έργα ΑΠΕ/αποθήκευσης όπου ευρωπαϊκά κεφάλαια και τεχνολογία μπορούν να συναντήσουν νέα ζήτηση. Η ιδέα είναι απλή: όταν η Ευρώπη χτίζει πιο ανθεκτικές αλυσίδες, κερδίζουν οι κόμβοι που μπορούν να τις εξυπηρετήσουν.
Οι δύσκολοι καιροί: γιατί αυτή η συμφωνία έχει και «πολιτική οικονομία»
Σε περιβάλλον ακρίβειας, ενεργειακών κραδασμών και αβεβαιότητας, οι συμφωνίες αυτού του τύπου έχουν διπλή ανάγνωση:
- Μειώνουν μέρος του κόστους (δασμοί/καθυστερήσεις/διοικητικά εμπόδια), άρα βοηθούν ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις.
- Αλλά αυξάνουν τον ανταγωνισμό σε ορισμένους κλάδους, άρα απαιτούν πολιτικές προσαρμογής: στήριξη ΜμΕ στην εξωστρέφεια, αναβάθμιση δεξιοτήτων, έλεγχος αθέμιτων πρακτικών και αυστηρή επιτήρηση εφαρμογής των κανόνων. (Το ότι υπάρχουν και αντιδράσεις/ανησυχίες στην Ινδία δείχνει ακριβώς πως πρόκειται για συμφωνία μεγάλης εμβέλειας.)
Τι θα κρίνει αν θα «γράψει» για την Ελλάδα
- Η ταχύτητα κύρωσης και εφαρμογής (χωρίς καθυστερήσεις που αφήνουν τη συμφωνία ως τίτλο).
- Το αν οι ελληνικές επιχειρήσεις κινηθούν οργανωμένα (κλαδικά σχήματα, διανομείς, e-commerce στρατηγικές, πιστοποιήσεις, μακροχρόνιες συμφωνίες).
- Το αν η Ελλάδα αξιοποιήσει τη γεωστρατηγική της θέση σε logistics/ενέργεια/ψηφιακές υποδομές ώστε να πάρει μεγαλύτερο μερίδιο από τη νέα «γεωοικονομική αρχιτεκτονική» που διαμορφώνεται.
