Γράφει ο Κώστας Πορτοκάλης
Οι νέες διατάξεις του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιχειρούν να θωρακίσουν δημάρχους, περιφερειάρχες και δημοτικούς συμβούλους απέναντι σε αδικαιολόγητες διοικητικές συνέπειες, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που εισάγει ο υπό διαβούλευση νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αφορά το θεσμικό καθεστώς προστασίας των αιρετών οργάνων των Δήμων και των Περιφερειών. Σε μια περίοδο όπου δήμαρχοι, περιφερειάρχες, αντιδήμαρχοι και δημοτικοί σύμβουλοι καλούνται να διαχειριστούν ολοένα πιο σύνθετες αρμοδιότητες και αυξημένες ευθύνες, η κυβέρνηση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο που συνδυάζει τη λογοδοσία με την αναγκαία θεσμική προστασία.
Ο νέος Κώδικας, που συγκεντρώνει σε ενιαίο νομοθετικό κείμενο περισσότερες από χίλιες διατάξεις που αφορούν τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης, αντιμετωπίζει ένα χρόνιο αίτημα των αιρετών: την ανάγκη να μην τίθενται σε κίνδυνο η διοικητική τους υπόσταση και η πολιτική τους λειτουργία εξαιτίας δικαστικών ή διοικητικών διαδικασιών που δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε οριστικές αποφάσεις.
Αυστηρότερες προϋποθέσεις για την αργία
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκονται οι διατάξεις για την επιβολή του διοικητικού μέτρου της αργίας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του νέου Κώδικα, η αργία δεν θα επιβάλλεται πλέον με την ευκολία που ίσχυε κατά το παρελθόν, αλλά θα απαιτείται η συνδρομή συγκεκριμένων και αυστηρότερων προϋποθέσεων, συνδεδεμένων με τη σοβαρότητα της υπόθεσης και το στάδιο της ποινικής διαδικασίας.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική από την αυτοδιοικητική κοινότητα, καθώς κατά το προηγούμενο θεσμικό καθεστώς είχαν καταγραφεί περιπτώσεις αιρετών που τέθηκαν σε αργία επί μακρό χρονικό διάστημα χωρίς να υπάρχει τελεσίδικη κρίση της Δικαιοσύνης. Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να ενισχύσει το τεκμήριο αθωότητας και να αποτρέψει φαινόμενα διοικητικής «ποινικοποίησης» της άσκησης των καθηκόντων των αιρετών.
Νέο πειθαρχικό σύστημα και ενιαία αντιμετώπιση
Παράλληλα, ο Κώδικας αναμορφώνει συνολικά το πειθαρχικό δίκαιο των αιρετών. Ήδη από το στάδιο της επεξεργασίας του σχεδίου είχε τεθεί ως στόχος η δημιουργία ενός πιο ενιαίου και σαφούς συστήματος πειθαρχικού ελέγχου, με στόχο την ίση μεταχείριση όλων των αιρετών σε όλη τη χώρα και την αποφυγή αποκλίσεων στην εφαρμογή των κανόνων.
Το νέο πλαίσιο εποπτείας και πειθαρχικού ελέγχου αποτέλεσε μάλιστα αντικείμενο ειδικών ημερίδων και δημόσιων συζητήσεων μεταξύ αυτοδιοικητικών, νομικών και ακαδημαϊκών φορέων, γεγονός που αναδεικνύει τη βαρύτητα που αποδίδεται στην εξεύρεση μιας ισορροπίας ανάμεσα στον έλεγχο της νομιμότητας και την εύρυθμη λειτουργία των αιρετών θεσμών.
Ενίσχυση της καταστατικής θέσης των αιρετών
Σημαντική είναι επίσης η αναβάθμιση της λεγόμενης «καταστατικής θέσης» των αιρετών. Ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει σε ενιαίο κεφάλαιο όλες τις διατάξεις που αφορούν τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις, τις διευκολύνσεις και τους περιορισμούς που συνοδεύουν την άσκηση του αιρετού αξιώματος.
