Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία ἀποκαλεῖ τὴν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τῶν Μαρτύρων, τὴν ἡμέρα τοῦ θανάτου τους, γενέθλια ἡμέρα, διότι αὐτὴν τὴν ἡμέρα εἰσῆλθαν στεφανηφόροι στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτὸ οἱ πιστοὶ πανηγυρίζουν καὶ ἑορτάζουν μὲ χαρὰ τὴν ἡμέρα μνήμης τῆς ἀθλήσεως τῶν μαρτύρων.
Οι προστάτες και πολιούχοι της πόλεως του Κιλκὶς Πεντεκαίδεκα Ιερομάρτυρες έζησαν τον 4ο μ.Χ. αιώνα, όταν αυτοκράτορας στην Κωνσταντινούπολη ήταν ο Ιουλιανός ο Παραβάτης (361-363 μ.Χ.). Εορτάζονται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 28 Νοεμβρίου και μαρτύρησαν μετά από βασανισμό το 363 στην Τιβεριούπολη (Στρώμνιτσα).
Στη σύντομη βασιλεία του ο Ιουλιανός προσπάθησε να ανασυγκροτήσει την παντοκρατορία με βάση τις φιλοσοφικὲς και ειδωλολατρικὲς πεποιθήσεις του.
Πρωταρχικὸ μέλημα του Ἰουλιανού ήταν η αποκατάσταση και επαναφορά της ειδωλολατρικής θρησκείας. Άνοιξε ξανά τους ναούς των ειδώλων, επέστρεψε τις περιουσίες τους και άρχισε προσφορὰ δημοσίων θυσιών.
Ταυτόχρονα έλαβε μέτρα κατά των Χριστιανών, «των Γαλιλαίων» όπως περιφρονητικά τους αποκαλούσε.
Ο Ιουλιανός πρόσταξε τους διοικητές των πόλεων, να συλλαμβάνουν τους Χριστιανούς και αν δεν αρνούνταν τον Χριστό, να τους βασανίζουν μέχρι θανάτου.
Ἡ ιεραποστολική και χριστιανική δράση των Πεντεκαίδεκα μαρτύρων, που ζούσαν στην Τιβεριούπολη (Στρώμνιτσα), διαδόθηκε και έφτασε ως τη Θεσσαλονίκη.
Εκεί ήταν διοικητὲς ο Ουάλλης και ο Φίλιππος, φανατικοὶ ειδωλολάτρες, τυφλά όργανα του Ιουλιανού του παραβάτη.
Ακούγοντας οι δύο την δράση των Αγίων, έσπευσαν στην Τιβεριούπολη, τους συνέλαβαν και τους προσήγαγαν σε δημόσια δίκη. Εκεί τους κατηγόρησαν ότι περιφρονούν τα διατάγματα του βασιλέως και πιστεύουν ως Θεό αυτὸν που σταυρώθηκε με ληστές και αποφάσισαν την με ξίφος θανάτωση των Αγίων.
Θεωρούνταν οι πολιούχοι της Στρώμνιτσας, έως την αποχώρηση των Ελλήνων από την πόλη και την εγκατάστασή τους στο Κιλκίς. Σήμερα οι Πεντεκαίδεκα Μάρτυρες είναι πολιούχοι του Κιλκίς. Η αγία Εκκλησία αποκαλεί την ημέρα της εορτής των Μαρτύρων, την ημέρα του θανάτου τους, γενέθλια ημέρα, διότι αυτήν την ημέρα εισήλθαν στεφανηφόροι στην βασιλεία του Θεού. Γι’ αυτό οι πιστοί πανηγυρίζουν και εορτάζουν με χαρά την ημέρα μνήμης της αθλήσεως των μαρτύρων.
Στις 26 Ιουνίου 1913 εισήλθε στην πόλη της Στρώμνιτσας μία ίλη ελληνικού ιππικού και την απελευθέρωσε.
Το ελληνικό στοιχείο της πόλης, που κυριαρχούσε στην περιοχή, υποδέχτηκε πανηγυρικά τους απελευθερωτές. Ακολούθως όμως με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου στις 26 Ιουλίου 1913 τμήμα της Μακεδονίας, συμπεριλαμβανομένης της πόλης της Στρώμνιτσας, επιδικάστηκε στους Βουλγάρους. Ετσι οι Έλληνες Στρωμνιτσιώτες υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να καταφύγουν στην Ελλάδα.
Κάποιοι εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη και πολλοί στην ερειπωμένη από τον πόλεμο πόλη του Κιλκίς (περίπου 3.500).
Οι Στρωμνιτσιώτες έφεραν μαζί τους στο Κιλκίς ως κειμήλια την παλαιά εικόνα των Πεντεκαίδεκα Ιερομαρτύρων και το λείψανο του αγίου Πέτρου, ενός εκ των Πεντεκαίδεκα Μαρτύρων πολιούχων της Στρώμνιτσας.
Εναπόθεσαν τα κειμήλια σε έναν παλαιό ναό της Μεταμορφώσεως κοντά στο Κοιμητήριο, τον οποίο μετονόμασαν σε ναό των Πεντεκαίδεκα Μαρτύρων και από τότε καθιερώθηκαν ως πολιούχοι του Κιλκίς.
Κάθε χρόνο ο Δήμος Κιλκίς τιμά τη μνήμη των πολιούχων και προστατών του Κιλκίς ΠεντεκαίΔεκα Μαρτύρων.
Οι εορταστικές εκδηλώσεις μνήμης των πολιούχων υλοποιούνται από τον Δήμο Κιλκίς με τη συνεργασία της Ιεράς Μητροπόλεως Πολυανής και Κιλκισίου και των τοπικών πολιτιστικών και κοινωνικών φορέων.
Πρόκειται για πληθώρα πολιτιστικών προτάσεων, εκπαιδευτικών και κοινωνικών εκδηλώσεων και θρησκευτικών αφιερωμάτων τα οποία ξεκινούν περί τα μέσα Νοεμβρίου και κρατούν έως τα μέσα του Δεκεμβρίου.
Στο πρόγραμμα υπάρχουν εκδηλώσεις που απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες. Οι συνεργαζόμενοι φορείς και σύλλογοι, με ποικιλία δράσεων αναδεικνύουν την πολιτισμική πολυμορφία του τόπου μας προσφέροντας ξεχωριστές στιγμές και δυνατές συγκινήσεις.
