Η πρόσφατη πρόταση του Νίκος Ανδρουλάκη, προέδρου του ΠΑΣΟΚ, για καθιέρωση τετραήμερης εργασίας στην Ελλάδα, άνοιξε έναν κύκλο συζητήσεων που ξεπερνά κατά πολύ το ίδιο το εργασιακό ζήτημα. Αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής αξιοπιστίας, της σοβαρότητας προγραμματικού λόγου και – τελικά – της ευθύνης που φέρει όποιος φιλοδοξεί να κυβερνήσει.
Διότι εδώ δεν μιλάμε για έναν περιθωριακό σχηματισμό που μπορεί να πειραματίζεται ρητορικά χωρίς συνέπειες. Μιλάμε για έναν πολιτικό αρχηγό κόμματος που έχει κυβερνήσει τη χώρα, που διεκδικεί εκ νέου ρόλο εξουσίας και που, αντικειμενικά, μπορεί να κληθεί να εφαρμόσει όσα προτείνει.
Η ιδέα της τετραήμερης εργασίας δεν είναι εκ των προτέρων παράλογη. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δοκιμάζεται πιλοτικά, με ενδιαφέροντα – αλλά όχι καθολικά – αποτελέσματα. Ωστόσο, άλλο πράγμα η τεκμηριωμένη, κοστολογημένη πολιτική πρόταση και άλλο η εύηχη διατύπωση που χαϊδεύει το αυτί ενός κουρασμένου εκλογικού σώματος.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό:
Έχει η ελληνική οικονομία – με τη χαμηλή παραγωγικότητα, τη δομή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και την εξάρτηση από υπηρεσίες – τις προϋποθέσεις για να υποστηρίξει ένα τέτοιο μοντέλο χωρίς απώλεια εισοδήματος ή ανταγωνιστικότητας;
Αν η απάντηση δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα δεδομένα, χρονοδιαγράμματα, κλαδικές διαφοροποιήσεις και μηχανισμούς εφαρμογής, τότε η πρόταση κινδυνεύει να εκληφθεί όχι ως μεταρρυθμιστική τομή αλλά ως πολιτικό σύνθημα.
Και εδώ αρχίζει η αυστηρή, αλλά αναγκαία, κριτική.
Ένας ηγέτης που διεκδικεί εξουσία δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους «δοκιμαστικής ρητορικής». Δεν μπορεί να προτείνει μέτρα που μοιάζουν σχεδιασμένα στο γόνατο ή να εκτοξεύει γενικόλογες υποσχέσεις χωρίς να απαντά στο βασικό: ποιος πληρώνει το κόστος και πώς διασφαλίζεται η βιωσιμότητα.
Διαφορετικά, η πρόταση παύει να είναι εργαλείο πολιτικής και μετατρέπεται σε μέσο διαχείρισης εντυπώσεων.
Η ελληνική κοινωνία, μετά από χρόνια κρίσεων, δεν έχει ανάγκη από «έπεα πτερόεντα». Έχει ανάγκη από καθαρές, εφαρμόσιμες και ειλικρινείς πολιτικές. Η επίκληση προοδευτικών ιδεών δεν αρκεί από μόνη της· απαιτείται και η απόδειξη ότι μπορούν να σταθούν στο πραγματικό πεδίο της οικονομίας.
Αν ο Νίκος Ανδρουλάκης θέλει να πείσει ότι εκφράζει μια σύγχρονη, υπεύθυνη σοσιαλδημοκρατική πρόταση, οφείλει να προχωρήσει πέρα από τη γενική ιδέα. Να παρουσιάσει συγκεκριμένο σχέδιο: ποιους αφορά, πώς εφαρμόζεται, τι κόστος έχει και ποια αντισταθμιστικά μέτρα απαιτούνται.
Διότι στο τέλος της ημέρας, το ερώτημα δεν είναι αν η τετραήμερη εργασία ακούγεται ελκυστική. Είναι αν αποτελεί ρεαλιστική μεταρρύθμιση ή απλώς μια ρηξικέλευθη – αλλά κενή – υπόσχεση.
Και εκεί θα κριθεί όχι μόνο η πρόταση, αλλά και η πολιτική ωριμότητα εκείνου που την κατέθεσε.
