Γράφει ο Κώστας Πορτοκάλης
Η κυριακάτικη ανάρτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν είχε τον χαρακτήρα μιας απλής κυβερνητικής ενημέρωσης. Ήταν μια συνολική πολιτική αφήγηση για την Ελλάδα που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αφήνει πίσω της παθογένειες δεκαετιών και εισέρχεται σε μια νέα εποχή ψηφιακού εκσυγχρονισμού, αποτελεσματικότερου κράτους και θεσμικής ανασυγκρότησης.
Το κεντρικό μήνυμα ήταν σαφές: οι αλλαγές έχουν προχωρήσει τόσο πολύ ώστε πλέον θεωρούνται αυτονόητες. Η αναφορά στο VAR του ποδοσφαίρου δεν ήταν τυχαία. Όπως το τεχνολογικό εργαλείο έγινε αναπόσπαστο κομμάτι του παιχνιδιού, έτσι και το Gov.gr παρουσιάζεται ως ένα εργαλείο που άλλαξε οριστικά τη σχέση πολίτη και κράτους.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν αυτή η εικόνα αποτυπώνει πλήρως την πραγματικότητα.
Το Gov.gr ως σύμβολο μιας νέας εποχής
Δύσκολα μπορεί κανείς να αμφισβητήσει ότι το Gov.gr αποτελεί μία από τις πιο επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις της τελευταίας δεκαετίας. Η ψηφιοποίηση χιλιάδων υπηρεσιών μείωσε τη γραφειοκρατία, εξοικονόμησε χρόνο και διευκόλυνε εκατομμύρια πολίτες.
Η κυβέρνηση δικαίως προβάλλει τα στοιχεία χρήσης της πλατφόρμας, καθώς πρόκειται για μια απτή μεταρρύθμιση που έγινε αισθητή στην καθημερινότητα. Η πραγματική πρόκληση, όμως, βρίσκεται πλέον στο επόμενο βήμα: η ψηφιοποίηση να μην περιορίζεται στην έκδοση εγγράφων, αλλά να μετατρέπεται σε ουσιαστική αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και της αποτελεσματικότητας του κράτους.
Διότι ο πολίτης δεν αξιολογεί το κράτος μόνο από το πόσο εύκολα εκδίδει μια υπεύθυνη δήλωση, αλλά και από το πόσο γρήγορα απονέμεται η δικαιοσύνη, πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί το ΕΣΥ ή πόσο εύκολα βρίσκει λύση στα καθημερινά του προβλήματα.
Το νέο ΕΣΥ: Μεταρρύθμιση ή υπόσχεση;
Σημαντικό μέρος της ανασκόπησης αφιερώθηκε στην υγεία. Τηλεϊατρική, ψηφιακή παρακολούθηση ασθενών, ανακαινίσεις νοσοκομείων, «βραχιολάκι» στα ΤΕΠ και εθνική στρατηγική για την ανακουφιστική φροντίδα συνθέτουν μια εικόνα εκσυγχρονισμού.
Οι πρωτοβουλίες αυτές κινούνται αναμφίβολα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ιδιαίτερα η ανάπτυξη υπηρεσιών τηλεϊατρικής μπορεί να περιορίσει τις ανισότητες μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.
Ωστόσο, η μεγάλη πρόκληση παραμένει η στελέχωση των δομών υγείας. Οι ψηφιακές εφαρμογές και οι νέες υποδομές δεν μπορούν από μόνες τους να καλύψουν τα κενά σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, ούτε να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να καταγράφονται σε πολλά δημόσια νοσοκομεία.
Η επιτυχία των μεταρρυθμίσεων θα κριθεί τελικά όχι από τον αριθμό των εγκατεστημένων συστημάτων, αλλά από την εμπειρία του ασθενούς.
Μετανάστευση και ασφάλεια: Η σκληρή ευρωπαϊκή ατζέντα
Στο πεδίο της μετανάστευσης, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να στηρίξει το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, προωθώντας παράλληλα την ιδέα δημιουργίας «κόμβων επιστροφής» εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πρόκειται για μια επιλογή που αντανακλά τη γενικότερη ευρωπαϊκή στροφή προς αυστηρότερες πολιτικές διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι πρόκειται για μια πιο αποτελεσματική και δίκαιη λύση για τις χώρες πρώτης γραμμής.
Από την άλλη πλευρά, η συζήτηση αυτή αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς εγείρει ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διεθνούς δικαίου και πρακτικής εφαρμογής. Είναι ένα πεδίο όπου οι πολιτικές αποφάσεις θα συνεχίσουν να δοκιμάζονται τόσο πολιτικά όσο και ηθικά.
Η μάχη κατά της διαφθοράς και το στοίχημα της αξιοπιστίας
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην εξάρθρωση κυκλώματος στις πολεοδομίες της Αθήνας. Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει την υπόθεση αυτή με το ευρύτερο σχέδιο ψηφιοποίησης και μεταφοράς κρίσιμων αρμοδιοτήτων στο Κτηματολόγιο.
Η λογική είναι ξεκάθαρη: όσο λιγότερη προσωπική διαμεσολάβηση υπάρχει, τόσο μειώνονται οι ευκαιρίες διαφθοράς.
Το επιχείρημα έχει βάση. Ωστόσο, η ύπαρξη τέτοιων κυκλωμάτων αποδεικνύει ταυτόχρονα ότι οι παθογένειες παραμένουν ενεργές. Η πραγματική νίκη κατά της διαφθοράς δεν θα είναι η αποκάλυψη μεμονωμένων υποθέσεων, αλλά η δημιουργία θεσμών που θα καθιστούν τέτοια φαινόμενα εξαιρετικά δύσκολα έως αδύνατα.
Η πολιτική διάσταση της ανασκόπησης
Παρότι το μεγαλύτερο μέρος της ανάρτησης ήταν αφιερωμένο στο κυβερνητικό έργο, δεν έλειψαν οι σαφείς πολιτικές αιχμές προς την αντιπολίτευση και ιδιαίτερα προς το ΠΑΣΟΚ για τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος.
Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει το δίπολο «μεταρρύθμιση ή άρνηση», παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως δύναμη αλλαγής και τους αντιπάλους της ως φορείς πολιτικής αδράνειας.
Πρόκειται για μια στρατηγική που έχει αποδώσει πολιτικά στο παρελθόν. Το κατά πόσο θα συνεχίσει να αποδίδει εξαρτάται από το αν οι πολίτες εξακολουθήσουν να βλέπουν απτά αποτελέσματα στην καθημερινότητά τους.
Η κυριακάτικη ανασκόπηση του πρωθυπουργού αποτύπωσε ένα συνεκτικό αφήγημα εκσυγχρονισμού. Από το Gov.gr και την τηλεϊατρική μέχρι τη Δικαιοσύνη, το Κτηματολόγιο και τον σιδηρόδρομο, το βασικό μήνυμα είναι ότι το κράτος αλλάζει και γίνεται πιο λειτουργικό.
Το πολιτικό στοίχημα, όμως, παραμένει ανοιχτό. Γιατί οι μεταρρυθμίσεις κρίνονται τελικά όχι από τις ανακοινώσεις, ούτε από τους αριθμούς, αλλά από το αν ο πολίτης αισθάνεται ότι η ζωή του γίνεται πραγματικά καλύτερη.
Και εκεί βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στην εικόνα της προόδου και στην εμπειρία της προόδου. Η πρώτη καταγράφεται στα κυβερνητικά δελτία. Η δεύτερη στην καθημερινότητα των πολιτών.
