Η Γαλλία στο Χείλος της Κρίσης
Η Γαλλία βιώνει τη βαθύτερη πολιτική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Η παραίτηση του πρωθυπουργού Σεπαστιέν Λεκονύ, οι κοινωνικές αναταραχές και η αμφισβήτηση του ίδιου του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν έχουν βυθίσει τη χώρα σε ένα κλίμα αβεβαιότητας.
Μια κρίση που ξεκίνησε από το Παρίσι απειλεί πλέον να διαβρώσει την ίδια τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αρχή της αστάθειας: η “δεύτερη θητεία χωρίς πλειοψηφία”
Η πολιτική αναταραχή στη Γαλλία δεν προέκυψε ξαφνικά.
Ξεκίνησε το 2022, όταν ο Εμανουέλ Μακρόν επανεξελέγη πρόεδρος, αλλά έχασε την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις βουλευτικές εκλογές που ακολούθησαν.
Αυτό το “κολοβό” πολιτικό αποτέλεσμα εγκαινίασε μια περίοδο θεσμικής ασφυξίας: κάθε μεταρρύθμιση απαιτούσε ασταθείς συμμαχίες, ενώ η αντιπολίτευση — από την ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν έως την αριστερά του Ζαν-Λυκ Μελανσόν — εκμεταλλεύτηκε το χάσμα.
Η κυβέρνηση προσέφυγε επανειλημμένα στο άρθρο 49.3 του Συντάγματος, το οποίο επιτρέπει την ψήφιση νόμων χωρίς την έγκριση του κοινοβουλίου.
Η πρακτική αυτή, αν και νόμιμη, ερμηνεύθηκε από πολλούς Γάλλους ως “παράκαμψη της δημοκρατίας”.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι: η μεταρρύθμιση των συντάξεων
Η απόφαση του Μακρόν να αυξήσει την ηλικία συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη αποτέλεσε τη θρυαλλίδα της κοινωνικής οργής.
Για μήνες, εκατομμύρια πολίτες κατέκλυσαν τους δρόμους, ενώ οι απεργίες παρέλυσαν τη χώρα.
Η μεταρρύθμιση πέρασε — αλλά το πολιτικό κόστος ήταν τεράστιο.
Από εκείνη τη στιγμή, η κυβέρνηση έχασε οριστικά τη λαϊκή της νομιμοποίηση.
Οικονομία υπό πίεση: το δημοσιονομικό αδιέξοδο
Πίσω από την πολιτική κρίση κρύβεται και μια βαθιά οικονομική δυσπραγία.
Το δημόσιο έλλειμμα ξεπερνά το 5,6% του ΑΕΠ, ενώ το δημόσιο χρέος έχει εκτοξευθεί πάνω από το 110%.
Οι αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ έχουν καταστήσει τον δανεισμό ακριβό, την ώρα που η παραγωγικότητα παραμένει στάσιμη.
Η Moody’s έχει ήδη προειδοποιήσει για πιθανή υποβάθμιση της Γαλλίας, γεγονός που θα επιδεινώσει την κατάσταση των δημοσίων οικονομικών.
Ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει περικοπές δαπανών και μείωση κοινωνικών παροχών, προκαλώντας νέο κύμα αντιδράσεων και απεργιών σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι επιπτώσεις στην Ευρώπη
Η κρίση στη Γαλλία έχει ευρωπαϊκές διαστάσεις.
Ως δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης και βασικός πυλώνας του “γαλλογερμανικού άξονα”, η πολιτική της αστάθεια απειλεί να παραλύσει τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες σε άμυνα, ενέργεια και οικονομική πολιτική.
Η άνοδος της Λεπέν και άλλων ευρωσκεπτικιστών αναζωπυρώνει τους φόβους για μια “Γαλλία εσωστρεφή”, κάτι που θα έπληττε την ευρωπαϊκή συνοχή.
Όπως σχολιάζει αναλυτής των Financial Times, «χωρίς τη Γαλλία, η Ε.Ε. δεν μπορεί να κινηθεί ούτε πολιτικά ούτε οικονομικά».
Τα λάθη του Μακρόν
Ο Μακρόν, που εξελέγη το 2017 ως πρόεδρος της ανανέωσης, φαίνεται πλέον πολιτικά απομονωμένος.
Οι αναλυτές του προσάπτουν:
- αλαζονεία και απομάκρυνση από τις λαϊκές τάξεις,
- τεχνοκρατική προσέγγιση χωρίς πολιτική ενσυναίσθηση,
- ανικανότητα να δημιουργήσει σταθερό κόμμα εξουσίας,
- επικοινωνιακή ψυχρότητα που τροφοδότησε το αντι-μακρονικό ρεύμα.
Ο ίδιος δηλώνει ότι “θα ολοκληρώσει τη θητεία του”, αλλά γνωρίζει πως δεν μπορεί να είναι εκ νέου υποψήφιος το 2027.
Το αβέβαιο αύριο: σενάρια για τη Γαλλία και την Ε.Ε.
Η Γαλλία βρίσκεται σε σταυροδρόμι.
Αναλυτές βλέπουν τρία βασικά σενάρια:
- Σταθεροποίηση μέσω κυβέρνησης εθνικής ενότητας – πιθανό, αλλά βραχύβιο.
- Πρόωρες εκλογές – με σοβαρό κίνδυνο ανόδου της Λεπέν και ακροδεξιάς διακυβέρνησης.
- Ευρωπαϊκή κρίση εμπιστοσύνης – αν η Γαλλία παραβεί τους δημοσιονομικούς κανόνες, το ευρώ θα πιεστεί και η Ε.Ε. θα μπει σε νέα περίοδο αστάθειας.
Η Γαλλία, ιστορικά “η καρδιά της Ευρώπης”, μοιάζει σήμερα να πάλλεται ακανόνιστα.
Αν ο Μακρόν δεν καταφέρει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και τη σταθερότητα, το Παρίσι κινδυνεύει να χάσει τον ρόλο του ως κινητήρια δύναμη της Ευρώπης.
Και τότε, η κρίση του δεν θα είναι μόνο γαλλική — θα είναι ευρωπαϊκή.
