Η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ δεν ήταν μια ακόμη τυπική διπλωματική συνάντηση. Ήταν μια πολιτική πράξη με σαφές γεωστρατηγικό αποτύπωμα, σε μια στιγμή που η Ανατολική Μεσόγειος επανακαθορίζεται από πολέμους, ενεργειακές ανακατατάξεις και την αναζήτηση νέων αξόνων σταθερότητας. Οι δηλώσεις του Κυριάκος Μητσοτάκης στην Ιερουσαλήμ κατέστησαν σαφές ότι η τριμερής συνεργασία δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά φιλοδοξεί να διαμορφώσει το μέλλον της περιοχής.
Από ένα σχήμα συνεργασίας σε πυλώνα σταθερότητας
Το γεγονός ότι η τριμερής συνάντηση πραγματοποιείται για δέκατη φορά επιβεβαιώνει πως δεν πρόκειται για ευκαιριακή σύμπραξη. Αντίθετα, η συνεργασία Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ έχει αποκτήσει βάθος, θεσμική συνέχεια και στρατηγική συνοχή. Σε μια περιοχή όπου οι συμμαχίες συχνά μεταβάλλονται, το συγκεκριμένο σχήμα προβάλλει ως σταθερός άξονας δημοκρατικών κρατών που λειτουργούν με βάση το Διεθνές Δίκαιο και την καλή γειτονία.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια «νέα γεωπολιτική φάση», όπως τη χαρακτήρισε ο Έλληνας Πρωθυπουργός. Ο πόλεμος στη Γάζα, η εύθραυστη κατάσταση στον Λίβανο, η μετα-Άσαντ Συρία και η γενικότερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή δημιουργούν κινδύνους, αλλά και την ανάγκη για περιφερειακές αρχιτεκτονικές ασφάλειας με αξιόπιστους παίκτες.
Ενέργεια, ασφάλεια και συνδεσιμότητα: η ουσία της σύγκλισης
Η κριτική της αντιπολίτευσης, που συχνά περιορίζεται στο αν η τριμερής «προκαλεί» ή «ευθυγραμμίζεται υπερβολικά» με συγκεκριμένες επιλογές, παραβλέπει το ουσιώδες: ότι η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κόμβο σταθερότητας και ενέργειας. Η αναφορά στον ρόλο της χώρας ως πύλης υγροποιημένου φυσικού αερίου, ως καθαρού εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας και ως κρίκου σε μεγάλα έργα διασύνδεσης δείχνει ότι η εξωτερική πολιτική συνδέεται άμεσα με την οικονομία και την ασφάλεια.
Παράλληλα, η έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια, στην κυβερνοασφάλεια και στην πολιτική προστασία αποτυπώνει μια σύγχρονη αντίληψη άμυνας: όχι μόνο στρατιωτικής, αλλά και θεσμικής, τεχνολογικής και περιβαλλοντικής. Η συνεργασία για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών ή τη διαχείριση υδάτων δεν είναι «δευτερεύοντα» ζητήματα· είναι κρίσιμα για κοινωνίες που ήδη βιώνουν τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Ο διάδρομος IMEC και η διάσταση των ΗΠΑ
Ιδιαίτερο βάρος έχει και η αναφορά στον διάδρομο IMEC, που φιλοδοξεί να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Μέσης Ανατολής και Ανατολικής Μεσογείου. Αν το εγχείρημα μεταφραστεί σε συγκεκριμένα έργα, μπορεί να αλλάξει τους χάρτες του εμπορίου και της ενέργειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία 3+1 με τις Ηνωμένες Πολιτείες προσθέτει γεωπολιτικό βάρος και λειτουργεί ως εγγύηση διεθνούς ενδιαφέροντος για την περιοχή.
Τι μπορεί να φέρει το αύριο
Η σημασία της 10ης Τριμερούς δεν εξαντλείται στις δηλώσεις. Κρίνεται από τη δυνατότητά της να παράγει αποτελέσματα: έργα υποδομών, ενεργειακή ασφάλεια, συντονισμό σε κρίσεις και, κυρίως, μια συνεκτική πρόταση σταθερότητας σε μια ταραγμένη γειτονιά. Αν η τριμερής εξελιχθεί από φόρουμ διαλόγου σε μηχανισμό υλοποίησης, τότε μπορεί να αποτελέσει πρότυπο περιφερειακής συνεργασίας.
Σε μια εποχή όπου η αβεβαιότητα κυριαρχεί, η επιλογή της Ελλάδας να επενδύσει σε πολυεπίπεδες, αξιακές συμμαχίες δεν είναι δεδομένη – είναι πολιτική επιλογή. Και η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής δείχνει ότι αυτή η επιλογή μπορεί να αποδώσει, όχι μόνο διπλωματικά, αλλά και στρατηγικά για το μέλλον της Ανατολικής Μεσογείου.
