Στη Σουηδία, ένα ασυνήθιστο πείραμα τράβηξε την προσοχή επιστημόνων, περιβαλλοντολόγων και χρηστών των social media: κοράκια εκπαιδεύτηκαν να μαζεύουν αποτσίγαρα από τους δρόμους και να τα ανταλλάσσουν με τροφή μέσω ειδικού μηχανήματος.
Παρότι πολλοί θεώρησαν αρχικά ότι πρόκειται για ψεύτικη είδηση ή για εικόνα δημιουργημένη από τεχνητή νοημοσύνη, το πείραμα ήταν πραγματικό και εφαρμόστηκε πιλοτικά στη σουηδική πόλη Södertälje, κοντά στη Στοκχόλμη.
Πώς λειτουργούσε το σύστημα
Το project αναπτύχθηκε από τη σουηδική startup Corvid Cleaning, η οποία πήρε το όνομά της από την οικογένεια των κορακοειδών (Corvidae), στην οποία ανήκουν τα κοράκια, οι κάργιες και οι κουρούνες.
Η ιδέα ήταν απλή αλλά ευφυής:
- Τα κοράκια εκπαιδεύονταν να αναγνωρίζουν αποτσίγαρα στο έδαφος.
- Στη συνέχεια τα έριχναν σε ειδικό μηχάνημα.
- Το μηχάνημα αντάμειβε το πουλί με μικρή ποσότητα τροφής.
Η εκπαίδευση γινόταν σταδιακά:
- αρχικά τα πουλιά μάθαιναν ότι η παρουσία κοντά στη συσκευή οδηγεί σε τροφή,
- μετά ότι έπρεπε να αφήσουν κάποιο αντικείμενο,
- και τελικά ότι μόνο τα αποτσίγαρα ενεργοποιούσαν την ανταμοιβή.
Σύμφωνα με τους δημιουργούς του προγράμματος, το κόστος καθαρισμού των δρόμων θα μπορούσε θεωρητικά να μειωθεί σημαντικά, αφού τα αποτσίγαρα αποτελούν από τα πιο συνηθισμένα απορρίμματα στις πόλεις.
Γιατί επιλέχθηκαν κοράκια;
Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Τα κοράκια θεωρούνται από τα πιο έξυπνα ζώα στον πλανήτη. Πολλές επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι διαθέτουν γνωστικές ικανότητες που θυμίζουν πρωτεύοντα θηλαστικά.
Μπορούν:
- να λύνουν προβλήματα,
- να χρησιμοποιούν εργαλεία,
- να θυμούνται ανθρώπινα πρόσωπα,
- να συνεργάζονται μεταξύ τους,
- ακόμη και να σχεδιάζουν μελλοντικές ενέργειες.
Σε γνωστά πειράματα, κοράκια έχουν καταφέρει:
- να λυγίσουν σύρματα για να δημιουργήσουν γάντζους,
- να ρίχνουν πέτρες μέσα σε δοχεία ώστε να ανέβει η στάθμη του νερού,
- και να εκτελούν αλληλουχίες ενεργειών για να φτάσουν σε ανταμοιβή.
Η ικανότητά τους να μαθαίνουν μέσω ανταμοιβής τα καθιστά ιδανικά για τέτοιου είδους πειράματα.
Η κοινωνική ζωή των κορακιών
Τα κοράκια δεν είναι μόνο έξυπνα αλλά και ιδιαίτερα κοινωνικά. Ζουν σε οργανωμένες ομάδες, επικοινωνούν με διαφορετικούς ήχους και φαίνεται να μεταδίδουν γνώση μεταξύ τους.
Επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ότι:
- αναγνωρίζουν ποιοι άνθρωποι τα έχουν απειλήσει,
- προειδοποιούν άλλα κοράκια,
- και θυμούνται πρόσωπα ακόμη και μετά από χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι μια συμπεριφορά που μαθαίνει ένα κοράκι μπορεί να εξαπλωθεί και σε άλλα μέλη της ομάδας.
Οι αντιδράσεις και οι προβληματισμοί
Παρά τον ενθουσιασμό που προκάλεσε το πείραμα, δεν έλειψαν και οι αντιδράσεις.
Ορισμένοι ειδικοί εξέφρασαν ανησυχίες για:
- την πιθανή έκθεση των πουλιών σε τοξικές ουσίες από τα αποτσίγαρα,
- το κατά πόσο είναι ηθικό να χρησιμοποιούνται άγρια ζώα για ανθρώπινες εργασίες,
- αλλά και το ενδεχόμενο τα κοράκια να αρχίσουν να ψάχνουν επίτηδες για σκουπίδια ώστε να παίρνουν τροφή.
Άλλοι, ωστόσο, υποστήριξαν ότι το πρόγραμμα αναδεικνύει μια πιο δημιουργική σχέση ανθρώπου και φύσης, αξιοποιώντας τη φυσική νοημοσύνη των ζώων χωρίς καταναγκασμό.
Ένα πείραμα που άνοιξε συζήτηση
Ανεξάρτητα από το αν το σύστημα θα εφαρμοστεί ποτέ σε μεγάλη κλίμακα, το σουηδικό πείραμα απέδειξε κάτι εντυπωσιακό: τα κοράκια διαθέτουν επίπεδο ευφυΐας που συχνά υποτιμούμε.
Η ικανότητά τους να μαθαίνουν, να προσαρμόζονται και να συνεργάζονται δείχνει ότι η νοημοσύνη στη φύση εμφανίζεται με πολύ περισσότερες μορφές απ’ όσες φανταζόμαστε.
Και ίσως τελικά το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας να μην είναι το μηχάνημα, αλλά το ίδιο το κοράκι.
