Γράφει ο Κώστας Πορτοκάλης
Η 9η Μαΐου αποτελεί για τους λαούς της πρώην Σοβιετικής Ένωσης την ημέρα της Μεγάλης Αντιφασιστικής Νίκης. Είναι η ημέρα που η ναζιστική Γερμανία υπέγραψε την άνευ όρων παράδοσή της και η κόκκινη σημαία της νίκης κυμάτιζε ήδη πάνω από το Ράιχσταγκ στο Βερολίνο. Για εκατομμύρια ανθρώπους, η ημερομηνία αυτή δεν είναι απλώς ένα ιστορικό γεγονός· είναι σύμβολο θυσίας, αντοχής και ηρωισμού ενός λαού που πλήρωσε με ποτάμια αίματος τη συντριβή του φασισμού.
Ο σοβιετικός λαός ονόμασε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο». Και όχι άδικα. Από το 1941 έως το 1945, η Σοβιετική Ένωση βρέθηκε αντιμέτωπη με την πιο βίαιη και καταστροφική πολεμική μηχανή που είχε γνωρίσει ποτέ η ανθρωπότητα. Οι απώλειες υπήρξαν ασύλληπτες: περισσότεροι από 27 εκατομμύρια Σοβιετικοί πολίτες —στρατιώτες και άμαχοι— έχασαν τη ζωή τους, αριθμός μεγαλύτερος από κάθε άλλον λαό στον κόσμο.
Όταν ο Χίτλερ εξαπέλυσε την επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα» τον Ιούνιο του 1941, πίστευε ότι η Σοβιετική Ένωση θα κατέρρεε μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η Βέρμαχτ είχε ήδη σαρώσει σχεδόν ολόκληρη την Ευρώπη με τον λεγόμενο «πόλεμο αστραπή». Όμως στη σοβιετική γη, το σχέδιο αυτό άρχισε να καταρρέει.
Η πολιορκία του Λένινγκραντ: Η πόλη που δεν γονάτισε
Η πολιορκία του Λένινγκραντ υπήρξε μία από τις πιο τραγικές αλλά και ηρωικές στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας. Για σχεδόν 900 ημέρες, η πόλη αποκλείστηκε από τους ναζί και τους συμμάχους τους. Η πείνα, το ψύχος και οι συνεχείς βομβαρδισμοί θέρισαν εκατοντάδες χιλιάδες ζωές.
Κι όμως, το Λένινγκραντ δεν παραδόθηκε ποτέ. Οι κάτοικοι συνέχισαν να εργάζονται, να πολεμούν, να γράφουν μουσική, να κρατούν όρθια την πόλη μέσα στην κόλαση. Η αντίσταση του Λένινγκραντ έγινε σύμβολο της αδάμαστης σοβιετικής ψυχής και προανάγγειλε ότι ο ναζισμός δεν θα έβρισκε εύκολη νίκη στην Ανατολή.
Η Μάχη της Μόσχας και το «Πίσω η Μόσχα»
Το φθινόπωρο του 1941 οι γερμανικές μεραρχίες πλησίαζαν απειλητικά τη σοβιετική πρωτεύουσα. Ολόκληρος ο κόσμος περίμενε την πτώση της Μόσχας. Εκεί όμως, μπροστά στις πύλες της πόλης, γράφτηκαν σελίδες θρύλου.
Ανάμεσα στις πιο γνωστές ιστορίες του πολέμου βρίσκεται εκείνη των «28 του Πανφίλοβ». Σύμφωνα με τον θρύλο που ενέπνευσε εκατομμύρια Σοβιετικούς, λίγοι στρατιώτες της μεραρχίας του στρατηγού Ιβάν Πανφίλοβ αντιστάθηκαν μέχρι θανάτου απέναντι σε γερμανικά άρματα, φωνάζοντας:
«Η Ρωσία είναι μεγάλη, αλλά πίσω μας είναι η Μόσχα!»
Είτε ως απόλυτα ιστορικό γεγονός είτε ως πολεμικός θρύλος που ενσάρκωσε το πνεύμα της εποχής, το μήνυμα ήταν σαφές: οι Σοβιετικοί δεν θα υποχωρούσαν άλλο.
Στη Μόσχα έσπασε οριστικά η ψευδαίσθηση του γερμανικού πολέμου αστραπή. Η Βέρμαχτ γνώρισε την πρώτη μεγάλη στρατηγική αποτυχία της. Ο Κόκκινος Στρατός αντεπιτέθηκε μέσα στον βαρύ ρωσικό χειμώνα και ανάγκασε τους Γερμανούς σε υποχώρηση. Για πρώτη φορά, ο μύθος του «αήττητου» ναζιστικού στρατού άρχισε να καταρρέει.
Στάλινγκραντ: Εκεί όπου λύγισε η Βέρμαχτ
Αν η Μόσχα αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο πλήγμα, το Στάλινγκραντ υπήρξε η αρχή του τέλους για τον Χίτλερ.
Η μάχη που διεξήχθη στις όχθες του Βόλγα μετατράπηκε σε μια γιγαντιαία σύγκρουση φθοράς. Σπίτι προς σπίτι, δρόμο προς δρόμο, οι Σοβιετικοί πολεμούσαν με πείσμα απέναντι στις επίλεκτες γερμανικές δυνάμεις.
Τον χειμώνα του 1942-43 ο Κόκκινος Στρατός περικύκλωσε τη 6η Στρατιά του στρατάρχη Πάουλους. Χιλιάδες Γερμανοί στρατιώτες παραδόθηκαν στους Σοβιετικούς — μια εικόνα αδιανόητη λίγους μήνες νωρίτερα.
Στο Στάλινγκραντ αμαυρώθηκε ανεπανόρθωτα το γόητρο της Βέρμαχτ. Η ναζιστική πολεμική μηχανή έχασε την πρωτοβουλία των κινήσεων και ολόκληρος ο κόσμος κατάλαβε ότι η Γερμανία μπορούσε να ηττηθεί.
Το Κούρσκ και η συντριβή της ναζιστικής πολεμικής μηχανής
Το καλοκαίρι του 1943 ήρθε η Μάχη του Κούρσκ, η μεγαλύτερη αρματομαχία στην ιστορία. Εκεί, οι Γερμανοί επιχείρησαν να ανακτήσουν την πρωτοβουλία με μια τεράστια επίθεση τεθωρακισμένων.
Όμως οι Σοβιετικοί ήταν πλέον διαφορετικοί. Στα εργοστάσια πέρα από τα Ουράλια, στην ανατολική Ρωσία, εκατομμύρια εργάτες —άνδρες, γυναίκες και παιδιά— εργάζονταν ασταμάτητα μέρα και νύχτα. Ολόκληρες βιομηχανίες είχαν μεταφερθεί μακριά από το μέτωπο και παρήγαγαν αδιάκοπα άρματα, πυροβόλα και αεροσκάφη.
Μέχρι το 1943, η Σοβιετική Ένωση είχε καταφέρει να δημιουργήσει έναν από τους αποτελεσματικότερους πολεμικούς εξοπλισμούς της εποχής. Τα θρυλικά άρματα T-34, η μαζική παραγωγή πυροβολικού και η αδιάκοπη στρατιωτική βιομηχανία έδωσαν στον Κόκκινο Στρατό την υπεροχή.
Στο Κούρσκ, η γερμανική επίθεση συνετρίβη. Από εκεί και πέρα, η ναζιστική Γερμανία δεν μπόρεσε ποτέ ξανά να ανακτήσει τη στρατηγική πρωτοβουλία. Η σοβιετική αντεπίθεση μετατράπηκε σε ασταμάτητη προέλαση προς τη Δύση.
Από την απελευθέρωση στο Βερολίνο
Μετά το Κούρσκ ξεκίνησε η μεγάλη απελευθέρωση. Ο Κόκκινος Στρατός απώθησε τους ναζί από τη σοβιετική γη και προχώρησε προς την Ανατολική Ευρώπη, απελευθερώνοντας πόλεις και στρατόπεδα θανάτου.
Η τελική πράξη γράφτηκε στο Βερολίνο, την άνοιξη του 1945. Μέσα από σκληρές οδομαχίες, οι Σοβιετικοί στρατιώτες έφτασαν στην καρδιά του Τρίτου Ράιχ. Και όταν η κόκκινη σημαία υψώθηκε πάνω στο Ράιχσταγκ, συμβόλισε όχι μόνο τη νίκη ενός στρατού, αλλά τη δικαίωση εκατομμυρίων νεκρών που είχαν πέσει στον αγώνα ενάντια στον ναζισμό.
Η μνήμη της θυσίας
Η 9η Μαΐου δεν είναι απλώς μια επέτειος στρατιωτικής νίκης. Είναι ημέρα μνήμης για έναν λαό που υπέστη αφάνταστες θυσίες και που, με το αίμα, την επιμονή και τον ηρωισμό του, συνέβαλε καθοριστικά στη συντριβή του ναζισμού.
Από το Λένινγκραντ και τη Μόσχα μέχρι το Στάλινγκραντ, το Κούρσκ και το Βερολίνο, ο σοβιετικός λαός απέδειξε ότι ακόμη και το πιο τρομακτικό «φίδι» μπορεί να νικηθεί όταν οι άνθρωποι αποφασίσουν να αντισταθούν μέχρι τέλους. να νικηθεί
