Ο Ντόναλντ Τραμπ αναρωτιέται τι κέρδισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες από το ΝΑΤΟ. Το ερώτημα ακούγεται προκλητικό, σχεδόν ανιστόρητο. Διότι αν κάποιος κοιτάξει ψύχραιμα την πορεία των τελευταίων δεκαετιών, θα διαπιστώσει ότι οι ΗΠΑ δεν κέρδισαν απλώς «κάτι». Κέρδισαν σχεδόν τα πάντα — με την ανοχή, συχνά και τη συναίνεση, της Ευρώπης.
Υπό την ομπρέλα του ΝΑΤΟ, η Ουάσιγκτον εδραίωσε την παγκόσμια ισχύ της: από τη στρατιωτική υπεροχή έως την κυριαρχία του δολαρίου στο διεθνές σύστημα. Η Ευρώπη, αντί να συγκροτήσει έναν αυτόνομο γεωπολιτικό πόλο, προσέφερε σταθερή πολιτική και διπλωματική υποστήριξη σε κάθε κρίσιμη επιλογή των ΗΠΑ. Σε πολέμους που έγιναν για αμιγώς αμερικανικά συμφέροντα — ακόμη και όταν ήταν άδικοι ή αμφισβητήσιμοι — οι ευρωπαϊκές ηγεσίες στάθηκαν στο πλευρό της Ουάσιγκτον, συχνά κόντρα στη βούληση των ίδιων των λαών τους.
Το τίμημα δεν ήταν μικρό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχασε σταδιακά τη στρατηγική της αυτονομία, ενώ κορυφαίο πλήγμα υπήρξε η απώλεια του συγκριτικού πλεονεκτήματος της φθηνής ενέργειας. Στην υπόθεση της Ουκρανία, η Ευρώπη ακολούθησε ξανά τις ΗΠΑ, στηρίζοντας εξελίξεις που οδήγησαν σε έναν πόλεμο με τεράστιο κόστος για την ίδια. Οι παρεμβάσεις, οι ΜΚΟ, αλλά και συμβολικές εικόνες — όπως η παρουσία της Βικτώρια Νούλαντ στο Κίεβο, να μοιράζει «μπισκότα» στους διαδηλωτές — έγιναν σύμβολα μιας ανοιχτής ανάμειξης που στόχευε στην ανατροπή της κυβέρνησης του Βίκτορ Γιανουκόβιτς.
Και όταν, μετά την έναρξη του πολέμου, οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν αποδυναμωμένοι οικονομικά και ενεργειακά — έχοντας ευθυγραμμιστεί πλήρως με τις αποφάσεις των ΗΠΑ — ήρθε η μεγάλη ανατροπή. Ο πρόεδρος Τραμπ «τράβηξε το χαλί» κάτω από τα πόδια των πιο πιστών συμμάχων της Αμερικής, αμφισβητώντας ανοιχτά τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ και μετατρέποντας τη συμμαχία σε λογιστικό ισοζύγιο κόστους-οφέλους.
Υπερφίαλα, ματαιόδοξα και εξόχως κυνικά, ο Ντόναλντ Τραμπ ανατρέπει όσα γνωρίζαμε για τη διπλωματία, τις πολιτικές σχέσεις και τις σταθερές που διέπουν τις μακροχρόνιες συνεργασίες. Αγνοεί ότι οι συμμαχίες δεν χτίζονται μόνο με χρήματα και εξοπλισμούς, αλλά με εμπιστοσύνη, αμοιβαιότητα και κοινές αξίες.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: το ΝΑΤΟ δεν πήρε μόνο βάσεις, αγορές και πολιτική στήριξη. Πήρε κάτι πολύ βαθύτερο — την ευρωπαϊκή πίστη σε έναν κοινό κόσμο αξιών, σε μια Δύση που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται τη δημοκρατία, το διεθνές δίκαιο και τη συλλογική ασφάλεια. Αν αυτά μετατρέπονται σήμερα σε αντικείμενο κυνικού παζαριού, τότε το πρόβλημα δεν είναι τι κέρδισαν οι ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Είναι τι κινδυνεύουμε όλοι να χάσουμε.
