Ύβρις-Νέμεσις-Τίσις: Όταν η εξουσία αγνοεί τους θεσμούς, όταν η βεβαιότητα μετατρέπεται σε αλαζονεία, τότε οι αντιδράσεις –εσωτερικές και διεθνείς– γίνονται αναπόφευκτες.
Η πρόσφατη απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει νέους παγκόσμιους δασμούς 15%, παρά το γεγονός ότι το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών είχε προηγουμένως κρίνει παράνομους προηγούμενους δασμούς, προκαλεί εύλογη ανησυχία. Όχι μόνο για την οικονομία, αλλά για την ίδια τη θεσμική ισορροπία και τη διεθνή σταθερότητα.
Σε έναν κόσμο ήδη επιβαρυμένο από γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακές κρίσεις και κοινωνικές ανισότητες, οι μονομερείς οικονομικές κινήσεις μεγάλης κλίμακας δεν είναι απλώς τεχνικές αποφάσεις εμπορικής πολιτικής. Είναι πράξεις με βαθύ πολιτικό και συμβολικό φορτίο. Αγγίζουν τις ισορροπίες συμμαχιών, επηρεάζουν τις αγορές, δοκιμάζουν την αντοχή των θεσμών.
Η ηγεσία μιας υπερδύναμης δεν είναι πεδίο προσωπικής επιβεβαίωσης. Είναι πεδίο ευθύνης. Η ισχύς δεν μετριέται μόνο από την ικανότητα επιβολής, αλλά από την ικανότητα αυτοσυγκράτησης. Από τη βούληση να λειτουργεί κανείς εντός των ορίων που θέτει το Σύνταγμα και οι θεσμοί.
Η ιστορία –και ήδη από την αρχαία ελληνική σκέψη– μας έχει διδάξει ότι η ύβρις γεννά τη νέμεση. Όχι ως μεταφυσική τιμωρία, αλλά ως φυσική συνέπεια της υπέρβασης των ορίων. Όταν η εξουσία αγνοεί τους θεσμούς, όταν η βεβαιότητα μετατρέπεται σε αλαζονεία, τότε οι αντιδράσεις –εσωτερικές και διεθνείς– γίνονται αναπόφευκτες.
Η ανησυχία δεν είναι ιδεολογική. Είναι θεσμική. Είναι δημοκρατική. Είναι παγκόσμια. Διότι σε μια αλληλένδετη οικονομία, οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον δεν σταματούν στα σύνορα των Ηνωμένων Πολιτειών. Διαχέονται παντού.
Το ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση. Είναι η σύνεση. Και σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η σύνεση είναι πράξη θάρρους.
